تولد ستارگان (بخش سوم)

 

این مقاله ادامه یک مقاله دیگر است:

مطالعه بخش اول مقاله تولد ستارگان

مطالعه بخش دوم مقاله تولد ستارگان

 

   قسمت اعظم ستاره را هیدروژن تشکیل میدهد. حرارت درون ستاره آنقدر زیاد است که بر نیروی الکترومغناطیسی موجود میان الکترون و پروتون غلبه کرده و آن ها را از هم جدا می سازد. هسته های مثبت (پلاسما) حرکتی زیگزاگی داشته و به این طرف و آن طرف پرت می شوند و در مسیر این حرکت، برخوردهای زیادی بین آنها صورت میگیرد.  در مواردی که سرعت ذرات بسیار زیاد است، این برخورد ها منجر به پیوستن آنها به یکدیگر و تولید اتم هلیوم میشود. هلیوم حاصل، جرمی کمتر از مجموع جرم پروتون های تشکیل دهنده اش دارد و این به آن دلیل است که در اثر برخورد، بخشی از جرم به انرژی تبدیل شده است. تمام این فرآیند را جوش هسته ای می نامیم.

جوش هسته ای همان واکنشی است که در مقابل نیروی گرانشی ستاره وجود داشته و مانع از فشردگی بیش از حد آن می گردد و تعادل ستاره را ممکن میسازد. این فرآیند انرژی وصف ناپذیری تولید میکند؛ برای مثال: انرژی ای که خورشید ما در یک ثانیه تولید میکند، برای روشن نگه داشتن شش میلیارد شهر بزرگ، به صورت ۲۴ساعته و به مدت صد سال کافی خواهد بود. اما گداخت هسته ای بالاخره روزی متوقف خواهد شد و علت آن اتمام سوخت ستاره یعنی هیدروژن است. پس از هیدروژن نوبت به سوختن هلیم می رسد و در این مرحله دمای ستاره بسیار بالا می رود. جوش هسته ای در ستارگان تا سوختن سیلیسیم و تولید آهن پیش میرود و نهایتا متوقف می شود. در این هنگام ستاره به علت حرارت بسیار زیادی که  دارد، منبسط شده و حجمش چندین برابر می شود. اکنون جاذبه ی چندانی بر لایه های بیرونی ستاره ی منبسط شده وارد نشده و ستاره منفجر شده و به نواختر تبدیل می گردد.

ستارگان بسیار بزرگ ،غول ها، در اثر انفجار به ابرنواختر و نهایتاً به علت غلبه ی جاذبه و فروریختن ابرنواختر در خود، به ستاره ای کوچک و چگال به نام ستاره ی نوترونی تبدیل می شوند. ستارگان متوسط مثل خورشید ما، پس از انفجار نواختری به کوتوله ی سفید و پس از عمری طولانی مدت به این شکل، به کوتوله ی سیاه تبدیل می شوند. برخی ستارگان نیز که ستارگان متغیر خوانده می شوند همانند ستارگان متغیر دلتا قیفاووسی، در کشاکش بین نیروی جاذبه و انرژی هسته ای خود، گاهی کوچک و کم نور و گاهی بزرگ و پرنور می شوند و در نهایت ستارگانی که جرمی بسیار بیشتر از اینها دارند، تبدیل به سیاهچاله می گردند.

 

 سیاهچاله

 

 ستاره نوترونی

 

گردآورنده: فاطمه صابری

 

منابع :

ستارگان، زمین و زندگی؛ دکتر صمدی، علی افضل.

نجوم برای همه؛ ماکسول راید؛ مترجم: رزم آرا، حسینعلی.

نجوم به زبان ساده؛ مایر دگانی؛ مترجم: خواجه پور، محمدرضا.

عضویت در باشگاه voice of cosmos
نظرات تولد ستارگان (بخش سوم)